Enkopresis dışkı kaçırma ,organik bir neden olmaksızın, çocuğun 4 yaşından itibaren dışkısını kontrol edemeyerek altını kirletmesine enkopresis denir.

Dışkı kaçırma, seyrek görülen daha çok erkek çocuklarda rastlanan bir durumdur. Genellikle yatağa işemede olduğundan daha ağır bir ruhsal uyumsuzluk göstergesidir. İlkokul yaşlarında enkopresisin, süre gitmesi, önemli ruhsal bozuklukların varlığını belirtir. Yatağa işemede olduğu gibi bir kaç çeşit dışkı kaçırma vardır ki, yetersiz ve gevşek bir eğitim nedeniyle baştan beri dışkı tutma alışkanlığı kazanılmamıştır. İkinci bir  çeşidinde ise, dışkılama düzene girdikten bir süre sonra bozulmuştur

Enkopresis tanısının konulabilmesi için, istemsiz ya da amaçlı olarak, yineleyen bir biçimde dışkının uygunsuz yerlere yapılması en ez 3 ay süreyle, ya da en az bir kez böyle bir olayın olması. Takvim yaşının en az 4 olması veya eşdeğer bir gelişim düzeyinde olması göz önüne alınmıştır.

Dışkı kaçırma , alt ıslatmaya oranla daha az rastlanan bir bozukluk olmakla birlikte, yerinde ve zamanında  olmayan tuvalet eğitimi, ailesel nedenlerin çocuğa yansıması, ebeveynin aşırı titiz davranması ve akabinde sert davranması gibi nedenlerden kaynaklanmaktadır.

Enkoprasisin ortaya çıkışında barsak işlevlerinde yapısal bir bozukluk olabileceği gibi, tuvalet eğitiminin yanlış verilmesi ve psiko-dinamik etkenler etkili olmaktadır. Tuvalet eğitimine erken başlanılan çocuklarda enkopresis görülebilmektedir. Çünkü, yeterli kas gelişimi olmadığı için bu durumu çocuk engelleyemez. Ayrıca aşırı disiplin uygulayan anneye karşı, bir tepki şeklinde de ortaya çıkabilmektedir.

 Yeni bir kardeşin doğumu, anneden ayrılık, korkutucu olaylar hastaneye yatış, anaokuluna gidiş gibi tedirgin edici durumlar, çocukta bir gerilemeye yol açar. Bu çocukların, annelerinin, temizlik ve titizliğe önem verişleri ve cezalandırıcı tutumları özellikle dışkılama da belirgindir. Dışkıların çocuğun annesiyle arasındaki bozuk ilişkiyi gösteren bir durum olarak da değerlendirilebilir.

Psiko-analitik görüşe göre, enkopresis iç çatışmaların bir belirtisi olarak değerlendirilir. Tedavi doğrudan ve dolaylı olmak üzere iki grupta ele alınabilir. Doğrudan tedavi, oyun tedavisi, psikoterapi ya da grup terapisi yoluyla  varılan tanı doğrultusunda sürdürülen tedavidir. Dolaylı tedavi ise, aile terapisi, öğretmenle görüşme gibi çevre şartlarını iyileştirmeyi amaçlayan tedavi türüdür. Davranışsal tedavi de ise, esas çevrede yaratılacak sonuçların çarelerini bularak, doğru bir tuvalet alışkanlığının sağlanmasına ve sürdürülmesine önem verilir .

ü          Bu tür problemin varlığında, her şeyden önce anne ve babanın gereksiz baskısını kaldırması gerekmektedir.

ü          Ailenin özellikle ilk şartı çocukla inatlaşmadan otoriter bir tarzla değil de daha yumuşak ve etkili bir iletişim ortamı sağlayarak, ilişkilerini en üst seviyede tutması gerekmektedir. 

ü          Daha sonra günde belirli aralıklarla çocuğun tuvalete oturması sağlanmalıdır.

D.S.M. IV Tanı Ölçütleri Başvuru El Kitabı, Amerikan Psikiyatri Birliği Hekimler Yayın Birliği (Çev:Ertuğrul KÖROĞLU), Ankara, 1994.

Öztürk, M. O. Ruh Sağlığı ve Bozuklukları, Evrim Basım yayım , İstanbul 1990.

Yavuzer, H. Çocuk Psikolojisi, Remzi Kitabevi, İstanbul, 1994.

Yörükoğlu, A. Çocuk Sağlığı, Doğuş Matbaası, Ankara, 1988.